Probiotyki i prebiotyki — dlaczego są ważne dla naszego zdrowia?

Opublikowano: 24 kwietnia 2024r.
Czas czytania około: 5 min
24 kwietnia 2024
probiotyki-i-prebiotyki-w-jedzeniu

W Twoim ciele mieszka niezliczona liczba mikroorganizmów, które tworzą „coś”, co nazywamy mikrobiomem. Czy wiesz, że ten pozornie niewidoczny świat bakterii, który zasiedla głównie jelita, odgrywa niezwykle ważną rolę w utrzymaniu Twojego zdrowia?

Korzystne bakterie współpracują z nami każdego dnia, pomagając trawić pokarm, chroniąc przed infekcjami i nawet regulując nasz nastrój. Mikrobiom to podstawa dobrego zdrowia i samopoczucia, dlatego tak ważne jest, by o niego dbać.

Czy wiesz, jak możesz to robić? Czym są probiotyki i prebiotyki — jak wpływają na rozwój „dobrych” bakterii w naszych jelitach?

Czym jest mikrobiom?

Zacznijmy od podstaw. Mikrobiom jest pojęciem, które dla wielu osób może brzmieć dość obco. Jednak czy wiesz, że równie dobrze możemy pisać o mikrobiocie, mikroflorze czy po prostu florze bakteryjnej?

Wszystkie te pojęcia mogą określać zespół mikroorganizmów żyjących w naszym ciele, głównie w przewodzie pokarmowym. Wyróżniamy wiele różnych gatunków bakterii, z których każdy ma swoje zadanie. Niektóre bakterie pomagają w trawieniu pokarmów, których sami nie jesteśmy w stanie przetworzyć, a inne produkują witaminy niezbędne dla naszego zdrowia (np. witaminę K czy niektóre witaminy z grupy B). Mikrobiom ma także istotny wpływ na nasz system odpornościowy, ucząc go, jak rozróżniać potencjalnie szkodliwe mikroorganizmy. 

Ciekawe jest to, że skład mikrobiomu u każdego człowieka jest osobniczy, podobnie jak odciski palców. Może on ulegać zmianom pod wpływem diety, stylu życia, stanu zdrowia, przyjmowanych leków, a nawet poziomu stresu. Wszytko to od razu pokazuje, jak bardzo nasze codzienne wybory mogą wpływać na jego kondycję.

Czym są probiotyki?

Probiotyki to żywe mikroorganizmy, które gdy są przyjmowane w odpowiednich ilościach, przynoszą korzyści zdrowotne gospodarzowi. Najczęściej są to bakterie (bakterie kwasu mlekowego z rodzajów Bifidobacterium i Lactobacillus), choć niektóre rodzaje drożdży (Saccharomyces spp.), a nawet pleśni (Aspergillus spp.) również mogą pełnić funkcje probiotyczne.

Mikroorganizmy wspierają zdrowie mikrobiomu, szczególnie w przewodzie pokarmowym, gdzie pomagają utrzymać równowagę między korzystnymi a potencjalnie szkodliwymi bakteriami.

Dieta dla wrażliwych jelit

SOFT-min

Soft

Lekka dieta dla osób z problemami trawiennymi.
Lekka dieta dla osób z problemami trawiennymi.
Białko:
25%
Tłuszcze:
30%
Węgle:
45%
Cena od: 56.9 zł

Probiotyki w diecie 

Probiotyki są naturalnie obecne w fermentowanych produktach spożywczych — jogurtach, kefirach, kiszonkach, czy paście miso. Ich regularne spożywanie może przyczyniać się do poprawy trawienia, wzmocnienia odporności oraz zmniejszenia ryzyka niektórych chorób przewlekłych.

Badania naukowe sugerują, że probiotyki mogą również odgrywać rolę w łagodzeniu objawów niektórych zaburzeń trawiennych. Wykazano, że przyjmowanie probiotyku ze szczepem Bifidobacterium infantis może zmniejszać objawy zespołu jelita drażliwego (IBS), a szczepy Bifidobacterium oraz Lactobacillus działają korzystnie w przypadku zaparć i skracają pasaż jelitowy. Różnych szczepów jest naprawdę wiele. 

probiotyki-w-kiszonkach

Ważne jest, aby pamiętać, że nie wszystkie probiotyki działają w ten sam sposób. Różne szczepy mają różne właściwości i mogą być skierowane do leczenia konkretnych problemów zdrowotnych. Dlatego, wybierając suplementy probiotyczne lub probiotyczne produkty spożywcze, warto zwrócić uwagę na szczegółowe informacje dotyczące obecnych w nich szczepów bakterii. W tym celu warto zgłosić się po poradę do doświadczonego dietetyka lub lekarza.

Czym są prebiotyki?

Prebiotyki, chociaż mniej popularne niż probiotyki, odgrywają równie ważną rolę w utrzymaniu zdrowia naszego mikrobiomu. To związki występujące w pokarmach, których nasz organizm nie jest w stanie strawić, a ich obecność stanowi pożywienie dla korzystnych bakterii w naszym przewodzie pokarmowym. Najczęściej są to różnego rodzaju błonniki, które stymulują wzrost i aktywność bakterii probiotycznych.

Prebiotyki w żywności

Źródła prebiotyków to przede wszystkim warzywa, owoce i produkty zbożowe. Dużą ilość korzystnych prebiotyków znajdziemy w cykorii, czosnku, cebuli, porach, topinamburze, a także w produktach pełnoziarnistych. Regularne włączanie tych pokarmów do diety może przyczynić się do poprawy funkcjonowania jelit, zwiększenia absorpcji składników odżywczych a nawet ochrony przed niektórymi chorobami przewlekłymi. 

Ważnym aspektem działania prebiotyków jest ich wpływ na produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, które są ważne dla zdrowia jelit i całego organizmu. Związki wytwarzane przez bakterie pomagają w utrzymaniu odpowiedniego pH w jelitach, co zapobiega rozwojowi szkodliwych bakterii i może nawet chronić przed rozwojem niektórych typów nowotworów.

Dlaczego warto dbać o mikrobiom?

Dbanie o mikrobiom jest bardzo istotne dla naszego zdrowia. Probiotyki i prebiotyki są niezbędne do utrzymania zdrowej i zrównoważonej mikroflory jelitowej, co przekłada się na ogólne lepsze zdrowie i samopoczucie.

Wprowadzenie do diety żywności bogatej w naturalne źródła probiotyków i prebiotyków jest prostym sposobem na wsparcie zdrowego mikrobiomu. Oznacza to nie tylko częstsze sięganie po fermentowane produkty mleczne, kiszonki czy bogate w błonnik warzywa, ale również świadome podejście do własnych nawyków żywieniowych.

  1. Tuszyński, P. K. (2021). Probiotyki i prebiotyki. Kompendium wiedzy dla farmaceutów i lekarzy. Kraków: Wydawnictwo Farmaceutyczne. 
  2. Moayyedi P, Mearin F, Azpiroz F, Andresen V, Barbara G, Corsetti M, Emmanuel A, Hungin APS, Layer P, Stanghellini V, Whorwell P, Zerbib F, Tack J. Irritable bowel syndrome diagnosis and management: A simplified algorithm for clinical practice. United European Gastroenterol J. 2017 Oct;5(6):773-788. doi: 10.1177/2050640617731968.
  3. Miller LE, Ouwehand AC, Ibarra A. Effects of probiotic-containing products on stool frequency and intestinal transit in constipated adults: systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Ann Gastroenterol. 2017;30(6):629-639. doi: 10.20524/aog.2017.0192.
  4. Jama-Kmiecik, A., Gil, K., Frej-Mądrzak, M., Sarowska, J., & Choroszy-Król, I. (2020). Znajomość roli pro-i prebiotyków w profilaktyce zdrowia i leczeniu chorób w świetle badań. E-Wydawnictwo Prawnicza I Ekon. Bibl. Cyfrowa. Wydział Prawa Adm. I Ekon, 10, 115.