Spis treści

Jednym z powodów takich dolegliwości, jak częste bóle brzucha, wzdęcia, biegunki i zaparcia, może być zespół jelita drażliwego. Dieta stosowana w przypadku tego przewlekłego zaburzenia czynnościowego powinna m.in. uwzględniać odpowiednią ilość błonnika, ograniczać wysokoprzetworzoną żywność oraz alkohol. Dowiedz się, jak dieta FODMAP może stać się Twoją tarczą przy problemach z IBS!

Zespół jelita drażliwego – jaka dieta jest najskuteczniejsza według nauki?

W analizach opartych na badaniach z losowym doborem uczestników, IBS stwierdzano u około 11–13% dorosłych, czyli w przybliżeniu u co 10. osoby. To sporo, więc statystycznie ten problem może dotyczyć wielu osób z Twojego otoczenia. Ale od początku…

Zespół jelita drażliwego (IBS) to przewlekłe zaburzenie czynnościowe pracy jelit, którego objawy potrafią być bardzo dokuczliwe. Ma on kilka podtypów, zależnie od przeważających dolegliwości:

IBS-D – z dominującą biegunką,
IBS-C – z dominującym zaparciem,
IBS-M – z postacią mieszaną (naprzemiennie biegunki i zaparcia),
IBS-U – postać nieklasyfikowaną.

Zdrowe odżywianie, regularna aktywność i regeneracja nie zawsze wystarczają. Mimo tego nadal możesz odczuwać nawracające dolegliwości, a w tym m.in.:

skurczowe bóle brzucha,
wzdęcia,
zmianę konsystencji stolca,
naprzemienne biegunki i zaparcia.

Polskie Towarzystwo Gastroenterologii w 2018 roku opublikowało rekomendacje dotyczące 6-tygodniowej diety (low FODMAP), wspierającej łagodzenie objawów IBS. Sugestie opierają się na ograniczeniu zawartości cukrów prostych i polioli w codziennym menu.

Jak wynika z opracowania, takie składniki mogą nasilać bakteryjne procesy fermentacyjne, zwiększać objętość stolca i produkcję gazów. Jak w takim razie wygląda dieta dla zespołu jelita drażliwego?

Przeczytaj także: Cebula a dieta low FODMAP. Czy jest dozwolona?

ibs — Zespół jelita drażliwego – jak dieta FODMAP pomaga kontrolować objawy IBS? 5

Dieta przy jelicie drażliwym – na czym polega protokół FODMAP?

FODMAP oznacza grupę fermentujących węglowodanów, które słabo wchłaniają się w jelicie cienkim. Skrót wywodzi się z języka angielskiego, a jego pełna nazwa to Fermentable Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides And Polyols, czyli fermentujące oligo- di- i monosacharydy oraz poliole. Co to dokładnie oznacza?

Fermentujące – czyli takie, które są rozkładane przez bakterie w jelicie grubym. W trakcie tego procesu powstają gazy, które mogą nasilać ból brzucha i odczuwany dyskomfort.
Oligosacharydy – to inaczej cukry z grupy fruktanów i galaktanów. Znajdziesz je m.in. w pszenicy, życie, czosnku, cebuli oraz roślinach strączkowych.
Dwucukry – to głównie laktoza występująca w produktach mlecznych, takich jak mleko krowie, jogurty oraz miękkie sery.
Monocukry – to głównie fruktoza, zwłaszcza gdy jest jej więcej niż glukozy. Znajdziesz ją w miodzie, jabłkach, gruszkach i syropie z agawy.
Poliole – to alkohole cukrowe. Występują m.in. w śliwkach, brzoskwiniach i pieczarkach oraz w słodzikach, takich jak ksylitol czy sorbitol.

Już wiesz, że stosowanie diety low FODMAP zalecane jest tymczasowo. Jak w takim razie wygląda jej wprowadzanie?

Etap 1: Ograniczenie produktów o wysokiej zawartości FODMAP

Etap ten trwa zazwyczaj od 2 do 6 tygodni i polega na kontrolowanym ograniczeniu produktów bogatych w FODMAP do ilości uznawanych za bezpieczne. Celem jest wyciszenie objawów i uspokojenie pracy jelit, przy jednoczesnym zachowaniu możliwie jak największej różnorodności diety. Wiele produktów może być nadal spożywanych, o ile mieszczą się w zalecanych porcjach – zgodnie z wytycznymi Monash University, na których opiera się dieta Low FODMAP. Jeśli po 6 tygodniach nie zauważysz poprawy, warto skonsultować się ze specjalistą w celu dalszej diagnostyki. Diety eliminacyjnej nie należy przedłużać ponad zalecany czas.

Etap 2: Faza testowania i wprowadzanie produktów, które zawierają FODMAP

To najważniejszy etap diety low FODMAP, który trwa zazwyczaj od 8 do 12 tygodni i opiera się na stopniowym wprowadzaniu produktów zawierających FODMAP. Dzięki temu możesz sprawdzić, które z nich wywołują nieprzyjemne dolegliwości, a które są dobrze tolerowane przez organizm.

W tym czasie testuj jedną grupę FODMAP na raz (np. miód jako źródło fruktozy, mleko jako źródło laktozy), zwykle przez 2–3 dni i obserwuj reakcje organizmu. Później zrób kilkudniową przerwę, w której jesz produkty o niskiej zawartości FODMAP. Dopiero po tym czasie możesz przetestować kolejną grupę produktów.

Etap 3: Personalizacja diety

To ostatni etap, który oznacza powrót do normalnego żywienia. Na stałe eliminujesz tylko te produkty, które wywoływały dolegliwości w fazie testów. Celem w tym momencie jest utrzymywanie jak najbardziej urozmaiconej diety i jednoczesne zachowanie komfortu trawiennego.

ibs diet — Zespół jelita drażliwego – jak dieta FODMAP pomaga kontrolować objawy IBS? 6

Największe wyzwania na diecie dla zespołu jelita drażliwego

Już wiesz, jak możesz złagodzić objawy, którymi charakteryzuje się jelito drażliwe. Dieta low FODMAP, szczególnie na początkowym etapie, jest bardzo wymagająca. Co może stanowić dla Ciebie wyzwanie?

Bardzo dokładne czytanie składu konkretnych produktów. FODMAP mogą znajdować się m.in. w gotowych sosach czy mieszankach przypraw.
Czasochłonne planowanie posiłków i problem z jedzeniem poza domem.
Eliminacja cebuli i czosnku, ponieważ ich suszona wersja jest składnikiem wielu przypraw, bulionów i dań gotowych.
Dolegliwości mogą pojawić się z opóźnieniem, przez co trudno jednoznacznie określić, który produkt je wywołuje
Faza eliminacyjna to czas, w którym łatwo o niedobory, np. wapnia czy błonnika, więc za każdym razem warto konsultować ją z dietetykiem.

Dowiedz się więcej: Owoce bogate w błonnik – które z nich mają go najwięcej?

ZJD a dieta: Twoja tarcza przed bólem – co jeść, a czego unikać?

Zastanawiasz się, które produkty możesz jeść, a których lepiej unikać, gdy problemem jest zespół jelita drażliwego? Dieta opiera się na wybieraniu żywności o niskiej zawartości FODMAP i kontrolowaniu porcji. Sprawdź, jak to wygląda w praktyce!

Grupa produktów	Wysoki FODMAP – czego unikać?	Niski FODMAP – które produkty wybierać? (w odpowiedniej porcji)
Produkty zbożowe	Pszenica i żyto, jęczmień, płatki śniadaniowe z pszenicy (często z dodatkiem miodu/inuliny)	Ryż, płatki owsiane, mąka owsiana, kasza jaglana, kasza gryczana, quinoa, mąka ryżowa, mąka kukurydziana, płatki kukurydziane bez miodu i syropu glukozowo-fruktozowego, wafle ryżowe i kukurydziane, kuskus kukurydziany
Nabiał	Mleko krowie i kozie, śmietana, serki topione, mleko skondensowane, jogurty tradycyjne	Nabiał bez laktozy (mleko, jogurty, twarożek, śmietanka), sery twarde, masło klarowane (ghee) oraz napoje roślinne: migdałowe, ryżowe i kokosowe (bez inuliny)
Źródła białka	Suche nasiona roślin strączkowych, produkty mięsne marynowane (np. w czosnku, cebuli)	Wołowina, cielęcina, chuda wieprzowina, drób, jaja, ryby, tofu, tempeh, owoce morza
Owoce	Jabłka, gruszki, arbuz, suszone owoce (rodzynki, morele, daktyle), czereśnie i śliwki	banany (zielone), truskawki, pomarańcze, mandarynki, klementynki, kiwi, melon kantalupa, borówki amerykańskie, świeży ananas, cytryna i limonka
Warzywa	Cebula, czosnek, szparagi, brukselka, soczewica, ciecierzyca, groch, fasola	marchew, cukinia, ogórek, bakłażan, pomidory, ziemniaki, kapusta pekińska, szpinak, papryka
Słodkości	Sorbitol, mannitol, ksylitol, maltitol, miód	Czekolada gorzka w małej porcji, domowe ciasteczka owsiane z bananem, sorbety owocowe

Chcesz poznać więcej produktów? Sprawdź również: Dieta FODMAP – co jeść, a czego unikać? Lista produktów i wskazówki

Dlaczego precyzja w IBS ma znaczenie?

Pamiętaj, że w diecie low FODMAP bardzo ważna jest precyzja. Nawet niewielka ilość składnika bogatego w FODMAP (np. czosnek w przyprawach) może zniweczyć Twoje starania i efekty, które uzyskałeś w ciągu tygodnia. Z tego względu szczegółowo kontroluj składy produktów i zwracaj uwagę na ich porcje w przygotowywanych posiłkach.

IBS a dieta – samodzielna walka czy wsparcie Vikingów?

Zmagasz się z IBS i chcesz wprowadzić dietę FODMAP? Pamiętaj, że codzienne przygotowywanie posiłków to prawdziwa jazda bez trzymanki. Wymaga precyzji, czasu, wiedzy i ogromnej dyscypliny w kuchni. Do tego musisz pamiętać o ukrytych ziołach czy laktozie, które mogą potęgować nieprzyjemne objawy.

Ale Viking ma na to sposób! Dla nas nie ma rzeczy niemożliwych, dlatego podnosimy nasz topór nawet przy ograniczeniach diety FODMAP. Nasi dietetycy i kucharze starannie opracowują składy posiłków, selekcjonują produkty i zajmują się wyliczeniami, a Ty – codziennie rano odbierasz gotową paczkę z pysznymi potrawami prosto spod swoich drzwi. Brzmi dobrze? To nie czekaj dłużej i wypróbuj!

Dieta dopasowana do Ciebie

Fodmap

Dieta dla tych, którzy zmagają się z problemami żołądkowo-jelitowymi.

Białko:

20-25%

Tłuszcze:

35-40%

Węgle:

35-40%

od 64.99 zł

Zamów Szczegóły

Zespół jelita drażliwego i dieta low FODMAP – podsumowanie

IBS, choć uciążliwy, nie jest wyrokiem, a sygnałem od organizmu, że potrzebujesz innej strategii żywieniowej. W tym może pomóc Ci dieta na jelito drażliwe od Kuchni Vikinga! IBS wygrał bitwę? My wygramy wojnę! Jeśli masz pytania, skontaktuj się z naszymi dietetykami, którzy udzielą Ci wsparcia i szczegółowych odpowiedzi.

Bibliografia